Wilżyna ciernista (Ononis spinosa L.) - gatunek półkrzewu z rodziny bobowatych, występujący dość powszechnie w Europie i umiarkowanej strefie Azji na suchych łąkach, przydrożach, miedzach i torach kolejowych. W Polsce jest rośliną rzadką.

Charakterystyka

Pokrój

Półkrzew o wysokości do 60 cm i nieprzyjemnym zapachu. Przeważnie nie wytwarza rozłogów.

Łodyga

Zdrewniała, rozgałęziona, zazwyczaj ogruczolona i owłosiona, ze skróconymi pędami przekształconymi w ciernie (często dwudzielne).

Liście

Trójlistkowe z przylistkami. Listki owalne, tępo piłkowane, drobne.

Kwiaty

Grzbieciste motylkowe, ciemnoróżowe. Wyrastają po 1-3 w kątach górnych liści. Mają tępy żagielek, nieco tylko dłuższy od skrzydełek i łódeczki. Roślina kwitnie od czerwca do września.

Owoc

Strąk zawierający przeważnie 1 nasiono.

Biotop Przydroża, suche łąki. Hemikryptofit, nanofanerofit.

Ochrona

Podlega ochronie częściowej.

Zastosowanie

Roślina lecznicza

Surowiec zielarski: Korzeń (Radix Ononidis)

Skład chemiczny: + olejek eteryczny do 0,2%
+ spinozyn
+ flawonoidy (m.in. ononina, dwuhydroononina, trifolizyryna i onospina)
+ trójterpeny (m.in. α- β- i γ-onoceryna oraz pochodne kwasu glicyryzynowego – bezpostaciowy ononid)
+ garbniki
+ kwasy organiczne (np. cytrynowy)
+ żywice
+ fitoaglutyniny
+ pochodne kumaranochromanu
+ sole mineralne

Działanie: Dość silne działanie moczopędne, ułatwia wydalanie z organizmu mocznika, chlorków i różnych szkodliwych produktów przemiany materii. Przetwory z wilżyny słabo pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, w niewielkim stopniu hamują drobne krwawienia z włosowatych naczyń przewodu pokarmowego, mają też słabe działanie przeciwzapalne, korzystne w leczeniu żylaków odbytu.

Zbiór i suszenie: Jesienią lub wczesną wiosną wykopuje się korzenie, myje i suszy w suszarni ogrzewanej w temperaturze do 45°C.