Farbownik lekarski (Anchusa officinalis L.) - gatunek byliny, czasem rośliny dwuletniej z rodziny ogórecznikowatych. Pochodzi ze strefy umiarkowanej Europy. W Polsce na niżu i pogórzu występuje dość pospolicie, prawdopodobnie jest archeofitem.

Potocznie funkcjonują także nazwy: wołowe ziele, wołowy język, czerwieniec.

Charakterystyka

Pokrój

W pierwszym roku z ziemi wyrasta jedynie rozeta liści odziomkowych. W latach następnych wyrasta łodyga z kwiatami.

Łodyga

Wzniesiona, prosta, szorstko owłosiona. Osiąga wysokość 30-90 cm.

Liście

Równowąskolancetowate lub podługowate i podobnie, jak łodyga szorstko owłosione.

Kwiaty

Na krótkich szypułkach. Kielich podzielony głębiej, niż do połowy, podczas owocowania ma kulistawodzwonkowaty kształt. Korona 5-krotna, zrosłopłatkowa, o średnicy 7-13 mm, przeważnie purpurowofioletowa, czasami czerwona, niebieska lub biała. Wewnątrz korony owłosione osklepki. Kwitnie od maja do października, jest owadopylny. Roślina miododajna.

Owoce

Pofałdowane i brodawkowane rozłupki.

Biotop

Rumowiska, słoneczne stoki i wzgórza, przydroża. W uprawach rolnych jest chwastem. Hemikryptofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Onopordetalia i Ass. Onopordetum acanthii[3].

Zastosowanie

Roślina lecznicza

Surowiec zielarski: ziele, lub ziele z korzeniem. Zawiera m.in. alkaloidy (cynoglossyna, konsolidyna) alantoninę, cholinę, antocyjany, śluzy, kwas krzemowy, garbniki, gumy.

Zbiór i suszenie: ziele należy zbierać w okresie kwitnienia, korzeń wczesną wiosną lub jesienią. Suszyć w przewiewnym miejscu, w cieniu.

Działanie: roślina stosowana dawniej w medycynie ludowej, najczęściej w postaci naparu z ziela lub odwaru z ziela i korzenia. Napar ma działanie wykrztuśne, służył do leczenia kaszlu i schorzeń oskrzeli. Ze względu na znaczną zawartość alkaloidów stosowana rzadziej, z obawy przed przedawkowaniem.

Roślina miododajna